STRES VE ETKİLERİ

Stres Nedir? Stresin Etkileri Nelerdir?

Bu hafta hepimizin baş sorunu olan stresin ne olduğu ve bizler üzerinde nasıl etkileri olduğuna değinmek istiyorum.

Stres kelimesi 17.y.y.’da tanımlanmış bir kavramdır. Fakat bu zamanlarda felaket, olay gibi çok büyük olgularda stres sözcüğü kullanılırmış. Günümüzde ise her şeyin içinde bir parça stres vardır. 

İnsan olan değişimler karşısında “uyum” sağlamaya çalışır. Yani, stres uyum sağlama sıkıntısından meydana gelen bir şeydir. Bütün organizmanın dengede bulunması gerekir. Bozulan dengenin tekrardan yerine gelme çabası da stresi meydana getirir. 

Peki günümüzde insanların en çok yaşadığı stres durumları nelerdir?

1)Maddi sorunlar: Geçim sıkıntısı, borca girmek vb. gibi parasal durumlardan kaynaklananlar.

2)Yaşam kaygısı: Geleceğe yönelik kaygılar, geçmiş yaşantının meydana getirdiği bütün kaygılar.

3)Büyükşehirlerde yaşamak: En başta trafik sorunu, toplu taşımadaki problemler, gürültü vb. içinde barındırır.

4)Kontrol dışı yaşanan olaylar: Trafik kazaları, diğer kazalar, hırsızlık vb. gibi kendi kontrolünün dışında yaşanan olgular.

5)İnsan ilişkilerinden kaynaklanan olaylar:Aşk, dostluk, aile problemleri gibi diğer insanlarla olan ilişkiler. 

6)Doğal felaketler.

7)Sağlık problemleri.

8)İşsizlik.

9)Rekabet. vb.

*Bu sıralama rastgele oluşturulmuştur. 

Her insanın stres yaratan bir olayı yaşama biçimi ve algılama düzeyi farklıdır. Stres herkesi farklı şekilde etkiler. 

 

Peki stresten neden farklı şekilde etkileniyoruz?

Şöyle ki; kişinin zayıf tarafı neresiyse stres orayı etkiler. Çünkü; stres bütün metabolizmayı etkileyen bir olgudur. Çok ani bir olayla karşılaşıldığında vücudun genel uyumdediğimiz özelliği devreye girer. 

Peki bizde strese neden olan bu genel uyum nedir?

Vücudumuz yaşadığı olay karşısında “alarm” verir. Savaş, Kaç ya da Donakal.”Kan basıncının yükseldiği, göz bebeklerinin büyüdüğü, bağırsak hareketlerinin yavaşladığı, mide kasılmalarının olduğu vb. fizyolojik hareketliliği alt üst eden bu evrede organizma 3 taktikten birisini uygular. Stresör karşısında mücadele etmek için savaştığı ya da kaçtığı bu evrede sarf ettiği enerji“direnç evresini meydana getirir. Organizma sarf ettiği bu enerji karşısında direnç göstererek kaybettiği enerjiyi depolamaya çalışır. İstenilen bu direnç döneminin kısa sürmesidir. Bu direnç döneminin kısa sürmediği durumda, yoğun adrenalin salınımından dolayı “tükenme evresi” meydana gelir. Tükenme evresinde strese karşı oluşturulan uyum çöker. Uyku bozuklukları, sinirlilik, odaklanma bozukluğu, huzursuzluk, motor koordinasyonbozukluğu, yorgunluk ve çökkün duygudurum belirtileri ortaya çıkar. 

Hemen hepimizin her gün yaşadığı belli başlı stresörlerialgılama ve bununla farklı baş edebilme yöntemlerimiz vardır. Örneğin; yoğun bir trafikten dolayı işine ya da sınavına geç kalacak olan iki kişide de alarm evresi aynı seyrinde ilerlerken, direnç evresi farklılık gösterebilir. Bir kişi bu olayı daha basit seyirde, o an da ne yapması gerektiğini düşünüp harekete geçerek bunu atlatabilirken mesela işe geç kalan birisi patronuna haber verebilir, sınava geç kalan bir öğrenci arkadaşlarına haber verebilir ya da alternatif yollardan gidebilir vb.) başka birisi ise burada yaşadığı olayın etkilerini bütün bir gün boyunca üzerinde ağırlık olarak hissedebilir. Yani demem o ki, şu küçücük olay strese sebep olur mu? vbyaklaşımlar yanlıştır. Herkesin algıladığı düzey ve baş edebilme stratejileri farklıdır. Onun için stresörüdeğiştiremesek bile, bizde stres yaratan olayı algılama biçimimizi değiştirerek stresin üzerimizdeki etkilerini azaltabilir, onunla başa çıkabilir ve onu göz ardı edebiliriz.

Stres sonucunda kısa dönem ve uzun dönem etkilerimeydana gelir. 

Kısa dönem etkileri:fizyolojik açıdan; kalp ritminde artış, kan basıncının artması. Duygusal açıdan; karamsarlık, kızgınlık. Zihinsel açıdan; unutkanlık, dikkati toplayamamaktır. 

Uzun dönem etkileri: kronik hastalıklar, baş ağrısı, hipertansiyon, kalp rahatsızlıkları, kronik anksiyete, depresyon, fobiler, kişilik değişikliği ve ruhsal hastalıklardır. Düşünce ve hafıza kusurları olarak obsesif düşünceler ve uyku bozukluklarıdır. 

Stres dediğimiz olguya sadece olumsuz olarak bakmamak gerekir. Çünkü stresin olumsuz olduğu kadar olumlu yanları da vardır.

Olumlu Stres: Kişiyi yukarıya taşıyan, mutlu eden streslerdir. Hoşlandığın biriyle buluşmak, maça çıkmak, doğum yapacak kadın vb. olumlu strese örnek verilebilir. 

Haftaya da stres ile başa çıkma yöntemlerine değineceğiz. 

Geçen yazımıza istinaden sizlerden gelen sorularınızı cevaplarken, birçok kişinin sormuş olduğu aynı soruları derleyerek buradan da paylaşmak istedim.

Partnerimin othello sendromu olup olmadığını nasıl anlayabilirim? Bende othello sendromu olabilir mi?

Bu sorular hakkında şunları aktarabilirim. Kişi aşık olduğu kişiyi ve kendisini yıpratacak şekilde ilişkiyi sahiplenir, dış dünyadan korumak ister. Sürekli iletişim halinde olmak, haberdar olmak ve kontrol altında tutmak ister. Bu koşullar sağlanmadığında ise aldatıldığını, kandırıldığını düşünür, kafasında aldatılma senaryoları kurmaya başlar. Bu tarz insanlar bu düşüncelere gerçekçi bir neden olmadan gelirler ve yine gerçekçi olmayan kendilerince buldukları küçük kanıtları toplayıp, karşılarındaki kişiye saldırırlar. Fakat şunu söylemekte fayda var. Bu belirtileri kendinizde ya da karşınızdaki kişide gördüğünüzde, bu durum othellosendromunun var olduğunu göstermez. Tamamen kıskançlıktan, güven probleminden, önceki yaşantı da yaşanan olaylar ya da sağlıksız ilişkiden de kaynaklanıyor olabilir. Yani bu belirtiler var diye othello sendromu diyemeyiz. Problemin ne olduğunu tam olarak anlayabilmek ve değiştirebilmek için uzman bir kişiden yardım alınmasını önermekteyim.

Psikolog Dilay GÜNGÖRMÜŞ 

Sorularınız ve Önerileriniz için: psikolog@dilaygungormus.com

 


Yorumlar()
Facebook hesabınızla yorum yapın:




Veya Facebook'a bağlanmadan yorum yapın:

Rumuz veya Ad/Soyad*

E-posta*
(E-posta adresiniz sitede görünmez)

Yorumunuz*




(Yukarıdaki güvenlik kodunu giriniz)
AnketAnket

2019 YEREL SEÇİMLERDE HANGİ PARTİYE OY VERECEKSİNİZ?

AK PARTİ
CHP
MHP
İYİ PARTİ
SP
HDP
DİĞER
Anasayfa'ya Git Anasayfa
Foto Galeri Foto Galeri
Video Galeri Video Galeri
Yazarlar Yazarlar
Yazarlar Künye
Yazarlar İletişim
Bu sitede yayınlanan içerik izinsiz veya kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Yazılım: Codec Haber